Анартаев Бахтиер Маулантаевич — педагог-модератор, арнайы пән оқытушысы.
Аңдатпа. Бұл мақалада «WorldSkills» облыстық кәсіби шебер байқауының жұмысшы мамандықтарын, соның ішінде «Дәнекерлеу ісі» құзыреттілігін дамытудағы маңызы қарастырылады. Дәнекерлеуші мамандардың машина жасау, құрылыс, мұнай-газ, энергетика салаларындағы рөлі, кәсіби шеберліктің маңыздылығы және техникалық-кәсіптік білім беру жүйесіндегі орны талданады. Сондай-ақ, дәнекерлеу ісінің заманауи технологиялармен дамуы мен білікті мамандарға деген сұраныс мәселелері қамтылады..
Түйін сөздер. WorldSkills, кәсіби шеберлік, облыстық байқау, дәнекерлеу ісі, жұмысшы мамандықтары, техникалық білім, бәсекеге қабілетті маман.
Кіріспе. Қазіргі өндіріс пен құрылыс саласының дамуын дәнекерлеу ісінсіз елестету мүмкін емес. «Дәнекерлеу ісі» мамандығы – металл конструкцияларын біріктіру арқылы түрлі өндірістік және тұрмыстық нысандардың беріктігі мен сенімділігін қамтамасыз ететін аса жауапты кәсіп. Дәнекерлеуші мамандар зауыт-фабрикаларда, құрылыс алаңдарында, көлік және энергетика салаларында кеңінен сұранысқа ие. Сондықтан бұл мамандықты меңгеру тек теориялық білімді ғана емес, жоғары деңгейдегі тәжірибелік дағдыны, еңбек қауіпсіздігін сақтауды және кәсіби жауапкершілікті талап етеді.
Қазіргі таңда жұмысшы мамандықтарының беделін арттыру және жастардың кәсіби құзыреттілігін дамыту – қоғамның маңызды міндеттерінің бірі. Осы бағытта «WorldSkills» халықаралық қозғалысы кәсіби шеберлікті насихаттаудың тиімді алаңына айналды. Облыстық деңгейде өткізілетін «WorldSkills» кәсіби шебер байқаулары білім алушылардың теориялық білімін тәжірибемен ұштастырып, олардың нақты өндірістік тапсырмаларды жоғары деңгейде орындауына мүмкіндік береді. Әсіресе, «Дәнекерлеу ісі» құзыреттілігі байқау бағдарламасында маңызды орын алады.
Дәнекерлеу ісі – металдарды және басқа да материалдарды жылу, қысым немесе арнайы қоспалар арқылы біріктіру үдерісі. Қазіргі таңда электр доғалы, газбен, аргонды, жартылай автоматты және лазерлік дәнекерлеу түрлері кеңінен қолданылады. Бұл технологиялар өндірістің сапасын арттырып, жұмыс өнімділігін жоғарылатуға мүмкіндік береді.
Кәсіптік шеберлік пен жұмысшы мамандықтарының қоғамдағы рөлі. Кәсіптік шеберлік – маманның өз ісін сапалы, дәл және қауіпсіз орындай алу қабілеті. Қоғамдағы көптеген өндірістік үдерістер жұмысшы мамандардың еңбегі арқылы жүзеге асады. Дәнекерлеушілер металл құрылымдарының беріктігін қамтамасыз етіп, ірі өндіріс орындары мен инфрақұрылым нысандарының сапалы салынуына үлес қосады. Сондықтан жұмысшы мамандықтары ел экономикасының тұрақты дамуының негізі болып саналады.
Кәсіптік шеберлігі жоғары маман – еңбек нарығында әрдайым сұранысқа ие. Мұндай мамандар жаңа технологияларды тез меңгеріп, өндіріс тиімділігін арттырады. Сонымен қатар, кәсіби біліктілік еңбек қауіпсіздігін сақтауға, өнім сапасын жақсартуға және жұмыс өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Қоғамда жұмысшы мамандықтарының беделін арттыру – маңызды міндеттердің бірі. Қазіргі таңда техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары заманауи жабдықтармен қамтамасыз етіліп, дуальды оқыту жүйесі енгізілуде. Бұл жастардың тәжірибелік дағдыларын ерте қалыптастырып, болашақ маман ретінде жетілуіне жол ашады.
«WorldSkills» байқауының «Дәнекерлеу ісі» мамандығын дамытудағы рөлі. «WorldSkills» облыстық кәсіби шебер байқауы дәнекерлеу ісі бойынша білім алушылардың кәсіби құзыреттілігін арттыруға бағытталған. Байқау тапсырмалары халықаралық стандарттарға сай әзірленіп, қатысушылардан жоғары дәлдік, технологиялық сауаттылық және еңбек қауіпсіздігін сақтауды талап етеді.
Байқау барысында қатысушылар өз білімдерін іс жүзінде сынап, кәсіби тәжірибе жинақтайды. Бұл өз кезегінде жастардың еңбек нарығында бәсекеге қабілетті маман ретінде қалыптасуына ықпал етеді. Сонымен қатар, WorldSkills қозғалысы техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының оқу бағдарламаларын жаңартуға, заманауи өндіріс талаптарына бейімдеуге мүмкіндік береді.
«WorldSkills» облыстық кәсіби шебер байқауы дәнекерлеу ісі бойынша білім алушылар мен жас мамандардың кәсіби деңгейін анықтауға және дамытуға бағытталған. Байқау барысында қатысушылар металл конструкцияларын дәнекерлеудің заманауи технологияларын қолданып, техникалық сызбаларға сәйкес нақты тапсырмаларды орындайды.
Бұл байқау еңбек қауіпсіздігі ережелерін қатаң сақтауды, жұмыс дәлдігін, сапаны және уақытты тиімді пайдалануды талап етеді. Нәтижесінде қатысушылар өздерінің кәсіби шеберлігін арттырып қана қоймай, жауапкершілік пен бәсекеге қабілеттілік дағдыларын қалыптастырады.
Сонымен қатар, «WorldSkills» байқауы техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары үшін оқу бағдарламаларын жетілдіруге, оқыту мазмұнын өндіріс талаптарына сәйкестендіруге мүмкіндік береді.
«Дәнекерлеу ісі» құзыреттілігі бойынша WorldSkills–2025 облыстық кәсіби шебер байқауында менің жетекшілігіммен қатысқан студент Хайтматов Шохрузбек жоғары кәсіби шеберлік пен теориялық-практикалық дайындығын дәлелдеп, І орын иеленді.
Бұл жеңіс – жүйелі дайындықтың, кәсіби бағытталған оқытудың және WorldSkills стандарттарына сай жүргізілген тәжірибелік жұмыстың нәтижесі. Байқау барысында студент дәнекерлеу технологияларын дәлдікпен орындап, еңбек қауіпсіздігі талаптарын толық сақтай отырып, жоғары нәтиже көрсетті.
Аталған жетістік «Дәнекерлеу ісі» мамандығының қоғамдағы маңызын арттырып қана қоймай, жұмысшы мамандықтарының беделін көтеруге және болашақ білікті кадрлар даярлауға қосылған нақты үлес болып табылады.
Дәнекерлеушінің кәсіби шеберлігі дайын бұйымның сапасы мен қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді. Сондықтан техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында бұл мамандық бойынша практикалық сабақтарға ерекше көңіл бөлінеді. Дуальды оқыту жүйесі арқылы білім алушылар өндірістік ортада тәжірибе жинақтап, еңбек нарығына дайын маман болып шығады.
Қорытынды. Қорытындылай келе, «WorldSkills» облыстық кәсіби шебер байқауы – «Дәнекерлеу ісі» мамандығын дамытуға бағытталған маңызды кәсіби алаң. Ол жас мамандардың әлеуетін ашып, кәсіби шеберлікті шыңдауға және жұмысшы мамандықтарының қоғамдағы беделін арттыруға зор үлес қосады.
«Дәнекерлеу ісі» мамандығы – қоғам үшін стратегиялық маңызы бар кәсіптердің бірі. Кәсіби шеберлігі жоғары, қауіпсіздік талаптарын сақтайтын дәнекерлеушілер ел экономикасының дамуына үлкен үлес қосады. Сондықтан бұл мамандықтың беделін арттыру, заманауи технологияларды меңгерген білікті кадрлар даярлау – уақыт талабы.
Пайдаланылған әдебиеттер
- WorldSkills International. WorldSkills Standards Specifications.
- Техникалық және кәсіптік білім беру стандарттары. – Астана, 2022.
- Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.
- WorldSkills Kazakhstan ресми материалдары.
- Қасымов Ж.Ж. Дәнекерлеу ісінің негіздері. – Алматы, 2019.