Неъматуллаев Зохиджон Шухратович — Педагог-модератор. Арнайы пән оқытушысы.
Кіріспе. Қазіргі қоғамда көлік саласы экономиканың жетекші бағыттарының бірі болып саналады. Әсіресе автомобиль көлігі халықтың күнделікті өмірінде, өндіріс пен қызмет көрсету салаларында маңызды рөл атқарады. Ел ішіндегі жүк және жолаушы тасымалының басым бөлігі автокөлік арқылы жүзеге асады. Автокөліктердің қауіпсіз, үздіксіз және сапалы жұмыс істеуі тікелей білікті жұмысшы мамандардың еңбегіне байланысты. Осы тұрғыда автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану мамандығының маңызы күннен-күнге артып келеді.
Қазіргі қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуында автомобиль көлігі саласының маңызы зор. Ел ішіндегі жүк және жолаушы тасымалының басым бөлігі автокөлік арқылы жүзеге асады. Осы саладағы қауіпсіздік пен үздіксіз қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін негізгі күш – автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану мамандары болып табылады.
07161300 – «Автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану» мамандығы еңбек нарығында сұранысқа ие жұмысшы мамандықтарының қатарына жатады. Бұл сала мамандары автокөліктің техникалық жағдайын тексеріп, ақауларды анықтайды, жөндеу және техникалық қызмет көрсету жұмыстарын орындайды. Олардың кәсіби жауапкершілігі жол қозғалысы қауіпсіздігін сақтауға және көлік құралдарының қызмет ету мерзімін ұзартуға бағытталған. Жұмысшы мамандықтарының кәсіби біліктілігі жол-көлік оқиғаларының алдын алуда, қоршаған ортаны қорғауда және тасымал сапасын арттыруда шешуші рөл атқарады.
Бұл сала мамандары автокөліктің техникалық жай-күйін бақылап, ақауларды анықтайды, жөндеу жұмыстарын жүргізеді және көлік құралдарының қауіпсіз пайдаланылуын қамтамасыз етеді. Олардың кәсіби біліктілігі жол-көлік оқиғаларының алдын алуда, қоршаған ортаны қорғауда және тасымал сапасын арттыруда шешуші рөл атқарады.
Қазіргі таңда автомобиль техникасы үнемі жаңарып, көлік саласы қарқынды дамып, жаңа технологиялармен толықтырылып, күрделене түсуде. Электронды басқару жүйелері, компьютерлік диагностика, экологиялық талаптарға сай қозғалтқыштар кеңінен қолданылуда. Бұл өз кезегінде аталған мамандық иелерінен жоғары техникалық сауаттылықты, заманауи жабдықтармен жұмыс істей білуді және үздіксіз кәсіби дамуды талап етеді. Бүгінгі автомеханик – тек жөндеуші ғана емес, сонымен қатар күрделі техникалық жүйелерді меңгерген білікті маман болып табылады. Сондықтан бұл мамандық иелері үнемі білімін жетілдіріп, кәсіби дағдыларын дамытуы қажет.
Мемлекет тарапынан жұмысшы мамандықтарын қолдау мақсатында кәсіптік-техникалық білім беру жүйесі жетілдіріліп келеді және жұмысшы мамандықтарын дамытуға ерекше назар аударып отыр. Кәсіптік-техникалық білім беру ұйымдарында дуальды оқыту жүйесі енгізіліп, өндірістік тәжірибе мен демонстрациялық емтихандар арқылы студенттердің практикалық дайындығы нығайтылуда. Дуальды оқыту, өндірістік тәжірибе, демонстрациялық емтихандар енгізілуі болашақ мамандардың нақты еңбек жағдайына бейімделуіне мүмкіндік береді. Бұл болашақ автомобиль көлігі мамандарының еңбек нарығына дайын, бәсекеге қабілетті болып шығуына мүмкіндік береді. Және өз кезегінде автомобиль көлігі саласына бәсекеге қабілетті, жауапкершілігі жоғары кадрлар даярлауға жағдай жасайды.
Қорытындылай келе, автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану мамандығы – қазіргі қоғам үшін аса маңызды әрі жауапты жұмысшы мамандықтарының бірі. Бұл сала мамандары көлік қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз етіп қана қоймай, көлік жүйесінің сенімді жұмысын қамтамасыз етіп, ел экономикасының дамуына және халықтың қауіпсіз өмір сүруіне елеулі үлес қосады. Сондықтан аталған мамандықтың беделін арттыру, білікті кадрлар даярлау және жастарды жұмысшы мамандықтарына баулу – бүгінгі күннің басты міндеттерінің бірі болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Кәсіптік-техникалық білім беру стандарттары. – Алматы, 2023.
Автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану пәнінің оқу бағдарламасы. – Алматы: Қазақ политехникалық университеті, 2022.
Техникалық қызмет көрсету және жөндеу технологиялары. – Алматы: «Астана» баспасы, 2021.
Автомобиль техникасы және жол қозғалысы қауіпсіздігі. – Алматы: «Білім» баспасы, 2020.
Еңбек қауіпсіздігі және кәсіптік стандарттар. – Нұр-Сұлтан: ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, 2022.